پرینت

بازیگری

نوشته شده توسط مدیریت. ارسال شده در آموزش

تمرينات بازيگري:

بدليل اينكه بازيگر كليدي ترين عنصر در هر نمايش است بخش عمده اي از جزوه بايستي به اين مقوله اختصاص يابد.به همين دليل انواع تمرينات بازيگري را در ذيل ارائه مي نمايم. لازم به تذكر است كه يك بازيگر بايستي همواره و بصورت روزانه اين تمرينات را انجام بدهد تا آمادگي وي همواره حفظ گردد.ويژگيهاي برجسته بدني بعلاوه ي بيان مناسب و تمركز قوي در زمينه ي كنترل تنفس و صوت و در نهايت آمادگيهاي روحي و رواني جهت شناخت شخصيت هاي متفاوت جامعه و به اجرا در آوردن آنها مهم ترين خصوصيات يك بازيگر توانمند است كه توسط تمرينات ذيل تا حدي با اصول اوليه ي آنها آشنا مي شويم با ذكر اين نكته كه صرف دانستن اين اصول و تمرينات هيچ كس را بازيگر نمي كندمطالب را ادامه مي دهيم.

الف) تمرينات بدني

?- تمرينات فارتلك :

 يك بازيگر به منظور كسب و حفظ آمادگي بدني اش بايستي هر روز مسافتي را بدود.

روزهاي آغازين تمرين بعد از مشورت با پزشك خانوادگي براي كساني كه مدتهاي مديدي است ورزش نكرده اند دويدن با مسافت هاي كوتاه و سه جلسه در هفته آغاز شده و به مرور و بدون عجله بر مقدار مسافت طولي افزوده مي شود.مثلا اگر در روز اول تمرين ??? متر دويده شد در روز دوم تمرين و سوم آغاز دويدن بهتر است بسته به نظر شخصي ?? تا ??? متر به مسافت اضافه شود يا با استفاده از يك كرنومتر ورزشي و رعايت اصل فشار مسافت ثابت مثلا ??? متر را در زمان كمتر از روز تمرين قبلي طي نمائيد. به عنوان مثال روز اول تمرين در ?? دقيقه و روز بعدي در ? دقيقه و ?? ثانيه و همينطور ادامه يابد تا به آستانه ي فشار فرد كه همان ركورد دويدن اوست نزديك شود. آنچه كه در تمرينات فارتلك اهميت دارد دويدن هاي پيوسته و آرام و تركيب آن با دويدن هاي سريع و كوتاه در يك روز تمرين است كه بازيگران بعد از يك دوره ي تمريني دو تا سه ماهه قادر خواهند بود انجام دهند.بهتر است اين دويدن ها در قسمت هاي خوش آب و هوا ي شهر انجام گيردمثلا در ميان درختان يك پارك جنگلي يا… 

?-تمرينات نرمشي :  تمرينات كششي يا ايزو متريك اساسي ترين نوع تمرينات بازيگري محسوب مي شوند. در اين نوع از تمرينات بازيگران بدون انجام حركات سريع يا ضربه اي با انجام حركات نرمشي آرام كششي بصورت ايستاده و نشسته مي پردازند.اصل حاكم بر تمرينات ايستاده همان رعايت كشش عضله تا آستانه درد و در تمرينات زميني روح حاكم بر تمرينات يوگاست.

ب ): تمرينات آوائي

 هر بازيگر بايستي براي بازيگر شدن ويژگي بيان خود را بهبود بخشد.بعنوان يك تمرين مناسب جهت افزايش قدرت بيان بازيگران لازم است روزانه با در نظر گرفتن حروف الفبا و حركات "آ-ا-ا-او-اي"به پرورش بيان خود بپردازند به اينصورت كه حروف الف تا ي فارسي را با حركات پنچ گانه با صداي بلند و مداوم تا آخرين ظرفيت شش خويش ادا نمايدو همواره با پايين و بالا بردن شدت صوت به غناي بيان خويش بيفزايد تا بتواند در هنگام اجراي نمايش بيان خود را با ريتم هاي مختلف و شدت و ضعف هاي گوناگون با اوج و فرود متنوع ادا نمايد. 

ج ): تمرينات تنفسي :

 در اين نوع از تمرينات بازيگران بايستي با كنترل تنفس خود تمام ظرفيت شش خويش را طي زمان مشخص تخليه كرده و با زمان معين هم مجددا نفس گيري نمايند. بهتر است امر تخليه شش ها در ابتدا معادل ? ثانيه و زمان نفس گيري هم حدود?? ثانيه تنظيم شود و به مرور زمان و طي جلسات مداوم با رعايت دقت زمان تخليه و پر كردن شش ها افزايش يابد. اين تمرين بايستي در موقعيت نشسته ي يوگا و در كمال آرامش اجرا گردد. ((موقعيت نشسته ورزش يوگا نظير همان حالت چهار زانو نشسته ي خودمان است.))

د ): تمرينات ميميك چهره :

 اين تمرينات شامل حركات تمريني چشم، لب، بيني، چانه و دهان، گوش،پيشاني و ساير اجزاي چهره مي باشد.

?- تمرينات چشم :

اين تمرينات شامل حركت دادن اجزاي چشم نظير پلك ها، ابروهاو گوشه هاي آن مي باشد. باز و بسته كردن كامل و بكارگيري تمام عضلات چشمي يكي از انواع تمرينات است.حركات سريع ابروها به همراه در هم كشيدن هر دو يا يك ابرو و رها كردن آن يك نمرين مهم ابرو ست.بالا و پايين دادن ابروها هم همينطور و ….

?- تمرينات لب و دهان: 

حركت غنچه كردن لب ها و چرخش حلقه اي در مسير و خلاف حركت عقربه هاي ساعت، حركت دهان ماهي، باز كردن كامل دهان و لب ها و به چپ و راست كشيدن كامل لب ها ازحركات ديگر تمريني هستند.

?- حركات بيني

حركات ظريف بيني نظير چپ و راست كردن آن و متسع كردن و منقبض كردن پرده ي بيني و… برخي از اين نوع تمرين است.

?- حركات گوش و پيشاني :

اين حركات هم مشخص است كه چه دامنه اي را شامل مي شود و بيشتر به حركات ظريف گوش كه بسيار سخت و مراحل تمرين آن عذاب آور است و حركات كششي و جمع كردني پيشاني معطوف هستند.

تقويت بازيگر در اين سه اصل تقريبا معادل است با ارائه بهتر و جذاب تر نقش مربوط.

اما براي تقويت اين عوامل و در نتيجه توان بازيگري چه بايد كرد؟

تمرين هاي زير در اين راستا مفيد هستند:

1-تمرين هاي حركت:

هدف از اين تمرين ها راحت شدن عضلات و رهايي از گرفتگي و ايجاد قابليت انعطاف است.

در سينما شات ها و نماهاي مختلفي در خدمت بازيگر هستند كه بازيگر ميتواند بازي خود را با نماي مربوط تطبيق دهد. مثلا در سينما بازيگر در نماي كلوز آپ نيازي به گرم كردن پاها و دستها ندارد.اما در تئاتر تماشاگر مدام هنرپيشه را در نماي فول يا لانگ شات مي بيند(تمام قد و با قابليت حركت). تمرين هاي كششي مناسب قبل از پرداختن به نمايشنامه مي تواند بازيگر را براي ايفاي بهتر نقش آماده كند.

غير از حركات درشت بدن عضلات صورت (ميميك) نيز نقش حائز اهميتي در كيفيت ارائه بازي دارد. حركت مردمك چشم ها،چرخش زبان در دهان،حركات ابرو تا حد امكان،حركت درشت لبها و باز و منقبض كردن صورت به شكل غلو و اغراق آميز قبل از كار ميتواند تاثير به سزايي در آمادگي انتقال حس بازيگر داشته باشد.

2-تمرين بيان:

 همه انسانها داراي حنجره هستند که حنجره قادره هر صدايي که فکرشو بکنيد در بياره اما با تمرين وپياده کردن تکنيک.بايد بگم که صداي انسانها در سه رنج بم ، متوسط و زير(چپ کوک يا صداي زن) تقسيم بندي ميشه که معمولا خيلي ها از جمله خودم در رنج متوسط قرار دارن.اولين ومهمترين تمرين گرم کردن صداست که خيلي خيلي مهم هست.بدين صورت که ابتدا نفس گرفته و به مدت هشت ثانيه صداي( اووووووووم ) را با صداي کم يعني در واقع با بم ترين صداي خودتون در بياريد.حالا بايد اينکارو ادامه بدين البته با صداي کمي بلندتر يعني يک پله بالاتر از قبلي باز هم به مدت هشت ثانيه وهمينطور بايد اينکارو پله به پله ادامه بدين تا به اوج صداي خودتون که در واقع همون بالاترين صداي گلو هست برسيد.هر چه که بتونيد اين فاصله به تعداد بيشتري صداتقسيم کنيد ( مثلا من از بم ترين صدام تا زيرترين صدام رو به 15 قسمت ميتونم تقسيم کنم ) بهتر ميشه و در اين تمرين وتمرين هاي بعدي موفق تر خواهيد بود.اين تمرين مهمترين و بهترين تمرين براي گرم کردن صدا قبل از تمرين بيان اصلي و حتي قبل از خوندن آواز هست.اما فقط دقت کنيد که صداي (اووووووووم) بايد حتما از گلو خارج بشه نه بين لبها چون دراين صورت هيچ تاثيري نخواهد داشت.خب فکر ميکنم براي اولين قسمت از تمرينات بيان کافي باشه.البته اين تمرين بايد مدام باشه يعني بايد هرروز، روزي 15 الي 20 دقيقه انجام بدين تا خودتون تاثيرشو روي صداتون ببينيد.مطمئن باشيد پشيمون نميشيد.

مثال

(به نظرم يك مثال ورزشي براي تبيين موضوع بي راه نباشد. فوتباليست‌ها، هر روز ساعت‌ها تمرين مي‌كنند، از نرمش‌هاي مختصر (هوازي) گرفته تا نرمش‌هاي سنگين، دويدن با سرعت‌هاي متفاوت و آماده‌سازي بدن، دستور كار هر مربي فوتبال است. فوتباليست‌ها در تمرين، شوت مي‌زنند، پاس مي‌دهند، زدن ضربه پنالتي را تمرين مي‌كنند، در درگيري‌هاي فيزيكي قدرت بدني خود را افزايش مي‌دهند و غيره. اما بارها و بارها در حين پخش مسابقات فوتبال ديده‌ايم كه بازيكنان قبل از ورود به زمين و به ويژه در هنگام تعويض، چند دقيقه‌اي با حركت‌هاي كششي بدن خود را اصطلاحاً گرم مي‌كنند و بعد به زمين مي‌روند. )

ارائه ي بيان مناسب در تئاتر بسيار سخت تر از سينماست. در تئاتر بوم صدا حركات بازيگر را تعقيب نميكند و او بايد خود صداي خود را به تمام تماشاگران حتي تماشاگران انتهاي سالن به شكل واضح و مفهوم و رسا برساند!

صداي بازيگر بايد رسا باشد: يعني به خوبي به گوش تماشاگران برسد.تمرين صداهاي آوايي و يا شعرهاي كوتاه با تن صداهاي مختلف ميتواند كمك خوبي در اين مورد باشد. شايان ذكر است كه يك بازيگر باد بتواند حتي گاها صداي درگوشي را طوري بيان كند كه تماشاگران انتهاي سالن نيز آنرا بشنوند و بفهمند.

صداي بازيگر بايد واضح و مفهوم باشد: خوردن حرفهاي آخر كلمه يا جمله يكي از ايرادات و مشكلات اساسي بازيگران تازه كار است.بيان در تئاتر بايد كاملا واضح مطرح شود و تك تك حروف كلمات قابل تشخيص باشند. در اين راستا امثال تمرين هاي زير مفيدند:(اين تمرين ها را با صداي بلند انجام دهيد و مراقب باشيد كه كليه ي حروف را واضح ادا كنيد)

در لُرستان نُه لُر است و هر لُري نُه نَره لر نره لر چه نره لر!هر نره لر نه نره لر

رشته‌ي تسبيح اگر بگسست، معذورم بدار!

دستم اندر ساعد ِ ساقيّ ِ سيمين ساق بود!

جمله ي ناگوارشت از طلب گوارش است

ترك گوارش ار كني زهر گوار آيدت

سرو چمان من چرا ميل چمن نمي‌کند

همدم گل نمي‌شود، ياد سمن نمي‌کند

تو چو بوبك ربابي به ستيزه تن ز دستي

من خسته از ستيزت به نفيـر چون ربابم

تو گرد دلم گردان من گرد درت گردان در دست تو در گردش سرگشته چو پرگارم

پنج من پشم و پنج من کشک پنج من کشکِ پنج پشمش کم پنج من پشمِ پنج کشکش کم

و ديگر اينكه صداي بازيگر بايد بدون لهجه (به جز موارد خاص كه تعمديست) و همچنين شفاف باشد.

تمرينات براي تمرين بيان

نحوه بيان صامتها و مصوتها

صامتها:الف ب ت ث ج چ ح خ د ذ ر ز ژ س ش ص ض ط ظ ع غ ف ق ک گ ل م ن و ه ي

مصوتها:  اَ  اِ  اُ   آ  ي  وپ ، ب: براي تلفظ ، لبها مي چسبند و عبور هوا يا صوت را براي مدتي متوقف مي کنند.                    هنگامي که لبها با يک حرکت ناگهاني از هم جدا شد، صامت شنيده مي شود. با اين  تفاوت که در مورد« پ» هوا بصورت انفجاري خفيف بيرون مي زند، اما در مورد « ب» صوتي که در حنجره توليد شده بگوش مي رسد.

ت ط ، د: براي تلفظ نوک زبان به پشت دندانهاي پيشين بالا و پهلوهاي آن به لثه ها فشرده مي شود و گذرگاه هوا يا صوت را براي لحظه اي مسدود مي سازد. به محض آنکه زبان را آزاد کنيد، در مورد « ت» هوا و در مورد « د» صوت خارج مي شود.              

ک،گ: قسمت پسين زبان به نرم کام مي چسبد و از خروج هوا جلوگيري مي کند. با رها شدن زبان و خروج هوا در مورد « ک» و صوت در مورد« گ» صامت شنيده مي شود.

ع، حمزه: با بسته و سپس باز شدن آني چاکناي (شکاف ميان تار-آواها) توليد مي شود.

ق غ: هنگام تلفظ اين صامت ملازه يک لحظه به انتهاي زبان مي چسبد و سپس آزاد مي شود. اين صامت جز صامتهاي آوايي است.

ف، و: هنگام تلفظ اين دو صامت دندانهاي بالا به نرمي، اما بطرز استوار، برلب پايين فشار  مي آورد و هوا در مورد « ف» و صوت در مورد « و» به کناره هاي لب و دندان مي   سايد و خارج مي شود.

خ: از اصطحکاک ملازه با پسين زبان پديد مي آيد. اين صامت آوايي نيست

ه ح: صامتي آوايي نيست و مخرج آن چاکناي است، يعني با عبور هوا از درون تار آواها توليد   مي شود.

ث ص س، ذ ظ ض ز: هنگام تلفظ آنها، هوا يا صامت ازبين دندانها مي گذرد. در حين                                            اداي اين دوصامت آرواره ها تقريبا بسته است. « س» آوايي  نيست و « ز» آوايي است.  

ش،ژ: اين دوصامت که اولي آوايي نيست و دومي آوايي مي باشد. با قرار گرفتن کناره هاي  زبان روي لثه ها، و سطح فوقاني آن روي پيشگام توليد مي شوند. آرواره ها تقريبا    بسته است و گرد شدن لبها به صوت حاصل تشديد خاصي مي دهد.

ل: هنگام اداي « ل» نوک زبان به پيشگام مي چسبد و از خروج هوا از آن نقطه جلوگيري مي کند، ليکن کناره هاي زبان پايين مي آيند و اجازه مي دهند که هوا به خروج خود ادامه دهد. اين صامت آوايي است.      

ر: اين صامت آوايي با برخورد متوالي نوک زبان به پس لثه هاي بالا توليد مي شود.

م،ن: براي اداي « م» دولب بهم مي چسبد و صوت از طريق حفره خيشوم خارج مي شود. و تا  هنگامي که لبها از هم جدا نشوند، صامت کامل نمي شود. اما هنگام تلفظ « ن» قسمت  پيشين زبان کاملا به لثه ها مي چسبد،نرم کام پايين مي آيد و به صوت اجازه مي دهد تا ازخيشوم خارج شود. اين صامت نيز تا هنگامي که زبان از لثه جدا نشده، کامل نمي شود.

چ،ج: مخرج اين دو صامت از فشار قسمت پيشين زبان به پيشکام حاصل مي شود.« چ» آوايي  نيست و « ج» آوايي است.

ي: اين صامت( نيم مصوت) با عبور صوت از مجراي دهان در حاليکه با نزديک شدن قسمت         مياني زبان به ميان کام تنگ شده است، پديد مي آي

اَ: قسمت پيشين زبان اندکي بالا مي آيد و آرواره باز مي شود.

اِ: قسمت پيشين زبان اندکي بالا مي آيد و آرواره نيم باز است.

اُ: قسمت عقب زبان بالا مي رود و آرواره نيم باز است. لبها از دندانها فاصله مي گيرند و گرد  مي شوند

آ: قسمت عقب زبان اندکي بالا مي رود و آرواره کاملا باز مي شود.

او: قسمت عقب زبان کاملا بالا مي آيد و آرواره بسيار باز مي شود. لبها گرد مي شوند و از دندانها فاصله مي گيرند و در قياس با «اُ» دايره تنگتري مي سازد.

اي: قسمت پيشين زبان بالا مي آيد، آرواره تقريبا بسته است

تمرين:
A.  اِيکت ايکت اَکت. آکت ُکت اوکت
 

B.  اِيگد ايگد اَگد آگد اُگد اوگد
 

C.  اِيپت ايپت اَپت آپت اُپت اوپت
 

D.  اِيبد ايبد اَبد آبد اُبد اوبد
 

E.  اِيمد ايمد اَمد آمد اُمد اومد
 

F.   اِيلت ايلت اَلت آلت اُلت اولت
 

G. اِيلد ايلد اَلد آلد اُلد اولد
 

H.  اِيبو ايبو اَبو آبو اُبو اوبو
 

I.      اِيتن ايتن اَتن آتن اُتن اوتن
 

J.    اِيزج ايزج اَزج آزج اُزج اوزج
 

K.  اِکخ ايکخ اَکخ آکخ اُکخ اوکخ
 

L.   اِيگق ايگق اَگق آگق     اُگق اوگ
 

M. مات       ماد
 

N.  چيت  چيد
 

O. سوت سود
 

P.  مات   مان
 

3- تمرين سه اصل ذهني تفكر ، تخيل و تمركز:

در اين مورد تمرين هاي بداهه پردازي، خلاقيت در ايفاي نقشها در موقعيت هاي خاص بدون ارائه ديالوگ، و آماده سازي بازيگر به شكل رويا پردازي و تخيل با چشمان بسته و در سكوت(فقط با تصوير سازي كارگردان و صحبتهاي آرام او) كه براي رهايي از دغدغه ها و مشغوليات فكري خارج از كار صورت ميگيرد،ميتواند مفيد باشد.

 

 image-5f1f3e774d42c5f70f231d3798f967bea8bd1fe7e5329e2c47809165b80aaa57-V

hostarsham